Δημοσιεύθηκε στην ψυχολογία,Ανάπτυξη παιδιών,εικαστικά

Dear Alice

Οι παιδικές ζωγραφιές δεν είναι απλά χαριτωμένες απεικονίσεις ή μουτζούρες χωρίς νόημα.

Σύμφωνα με τους ειδικούς κρύβουν πολλά μηνύματα και μέσα από αυτές μπορούμε να λάβουμε πληροφορίες για την νοητική αλλά και την συναισθηματική ανάπτυξη ενός παιδιού.

Photo by Sharon McCutcheon on Pexels.com

Παράλληλα μπορούμε να λάβουμε στοιχεία για την προσωπικότητά του, τα ενδιαφέροντα ή για οτιδήποτε μπορεί να το απασχολεί και αποφεύγει ή δεν μπορεί να το εκφράσει λεκτικά.

Ανεξάρτητα, όμως, από αυτό, όταν ένα παιδί μας δείχνει την ζωγραφιά του, μοιράζεται μαζί μας κάτι πολύ σημαντικό γι’ αυτό.

Μη κάνετε το λάθος και προσπεράσετε αυτή τη στιγμή λόγω των τρελών ρυθμών της ημέρας σας. Αφιερώστε λίγο χρόνο για να κοιτάξετε τη ζωγραφιά του, να τη θαυμάσετε κι ίσως και να συζητήσετε με το παιδί σας γύρω από αυτή, αν το επιθυμεί.

Σίγουρα θέλετε να είστε εσείς αυτός/ή που θα του δώσετε την ενθάρρυνση που χρειάζεται για να συνεχίσει!

Δείτε το παρακάτω animation μικρού μήκους με την ιστορία της μικρής Alice και θα καταλάβετε τι εννοούμε…

πηγή: akappatou.gr

Δημοσιεύθηκε στην ψυχολογία,Υγεία

Αύξηση των κλήσεων στις γραμμές βοήθειας του INSAFE για θέματα υπερβολικής ενασχόλησης και ψυχικής υγείας

Ο αντίκτυπος της πανδημίας στα παιδιά και τους νέους αντικατοπτρίζεται ξεκάθαρα στον αυξημένο αριθμό κλήσεων που έλαβαν οι γραμμές βοήθειας του INSAFE ανά την Ευρώπη το 2020 σε σχέση με το 2019.

Το Insafe είναι ένα ευρωπαϊκό δίκτυο Κέντρων ευαισθητοποίησης που προωθεί την ασφαλέστερη και καλύτερη χρήση του Διαδικτύου. To Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου ξεκίνησε να λειτουργεί από το Ιούλιο του 2016 υπό την αιγίδα του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας και πιο συγκεκριμένα του Ινστιτούτου Πληροφορικής. Είναι επίσημος εκπρόσωπος στην Ελλάδα των Πανευρωπαϊκών Οργανισμών INSAFE / INHOPE που χαράσσουν την ευρωπαϊκή στρατηγική για ένα ασφαλές και ποιοτικό διαδίκτυο καθώς και ο αναγνωρισμένος εκπρόσωπος της Ελλάδας για το Expert Group on Safer Internet for Children της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία ο αριθμός των κλήσεων παρουσίασε το 2020 άνοδο της τάξεως του 30% σε σύγκριση με το 2019  και αυτή η ανοδική τάση συνεχίζεται και το 2021.

Το παρακάτω γράφημα δείχνει τον αριθμό των επαφών που πραγματοποιήθηκαν στις γραμμές βοήθειας του INSAFE τα τελευταία πέντε χρόνια.

Η διαδικτυακός εκφοβισμός συνεχίζει να είναι ο νούμερο ένα λόγος επικοινωνίας με μια γραμμή βοήθειας στην Ευρώπη και ακολουθούν θέματα σχέσεων και επιβλαβούς περιεχομένου. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι αυξήθηκαν οι κλήσεις που αφορούσαν θέματα ψυχικής υγείας που προέκυψαν από την παρατεταμένη περίοδο του lockdown και θέματα υπερβολικής χρήσης του διαδικτύου ως αντίκτυπο της πανδημίας και της απομόνωσης που αυτή επέφερε.

Στην Ελλάδα, ο βασικός λόγος επικοινωνίας με τη γραμμή Help-line.gr παραμένει η υπερβολική ενασχόληση αλλά αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η δημοσιοποίηση της #metoo εκστρατείας και οι διαστάσεις που έλαβε το συγκεκριμένο θέμα φαίνεται ότι βοήθησε στην ευαισθητοποίηση του κοινού με αποτέλεσμα την αύξηση των κλήσεων που αφορούν στην διαδικτυακή παρενόχληση.

Ποιος επικοινωνεί με τις γραμμές βοήθειας;

Οι γραμμές βοήθειας προσφέρουν κατά κύριο λόγο υπηρεσίες για παιδιά και νέους, αλλά επικεντρώνονται και σε ενήλικες και πιο συγκεκριμένα σε γονείς και εκπαιδευτικούς.

Οι έφηβοι αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο μέρος των χρηστών που ήρθαν σε επαφή με μια γραμμή βοήθειας  το τρίμηνο Ιανουαρίου-Μαρτίου 2021 ακολουθούν τα μικρότερης ηλικίας παιδιά, οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί και οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας.  Το ποσοστό κλήσεων από εκπαιδευτικούς μειώθηκε κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες, ενώ οι κλήσεις από γονείς αυξήθηκαν κατά τρεις ποσοστιαίες μονάδες.

Πηγή: ΒΙΚ

Το Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου παρέχει ενημέρωση, βοήθεια και υποστήριξη στους μικρούς και μεγάλους χρήστες του διαδικτύου με την ανάπτυξη τριών διακριτών δράσεων:

  • Μέσω της ιστοσελίδας SaferInternet4Kids.gr μπορεί κανείς να ενημερωθεί και να αντλήσει υλικό σχετικό με την ασφαλή χρήση του Ίντερνετ και τη χρήση των κοινωνικών δικτύων με το οποίο μπορεί με τη σειρά του να ενημερώσει διαδραστικά παιδιά και νέους κάθε ηλικίας. Το ενημερωτικό αυτό portal απευθύνεται τόσο σε γονείς και εκπαιδευτικούς όσο και σε εφήβους και παιδιά και περιλαμβάνει κατάλληλο πολυμεσικό υλικό το οποίο είναι εγκεκριμένο από το υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων με Αρ. Πρωτ.: Φ.2.1/ΠΜ/ 177197/Δ7.
  • Μέσω της συμβουλευτικής γραμμής Βοήθειας Ηelp-line (διαθέσιμη τηλεφωνικά στο 210-6007686 και μέσω του ιστοχώρου www.help-line.gr), εξειδικευμένοι ψυχολόγοι παρέχουν υποστήριξη και συμβουλές για εξειδικευμένα θέματα που σχετίζονται με τη υπερβολική ενασχόληση στο διαδίκτυο, τον διαδικτυακό εκφοβισμό, την έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο και άλλους προβληματισμούς σχετικά με τη χρήση του διαδικτύου, του κινητού τηλεφώνου και των διαδικτυακών παιχνιδιών.
  • Και μέσω της Ανοιχτής Γραμμής Καταγγελιών για το παράνομο περιεχόμενο του διαδικτύου SafeLine (http://www.safeline.gr/), δέχεται καταγγελίες για παιδική κακοποίηση και παράνομη χρήση του διαδικτύου και συνεργάζεται τόσο με την Ελληνική αστυνομία όσο και με την INTERPOL μέσω του Ευρωπαϊκού οργανισμού INHOPE. H SafeLine είναι δηλαδή ένα κομμάτι ενός μεγάλου παζλ, μιας και η καταπολέμηση του παράνομου περιεχομένου του Ίντερνετ είναι υπόθεση παγκόσμιας κλίμακας και δεν περιορίζεται από εθνικά σύνορα. 

Για περισσότερη ενημέρωση και γενικές πληροφορίες επικοινωνήστε στο  contact@saferinternet4kids.gr .

Δημοσιεύθηκε στην ψυχολογία,Ανάπτυξη παιδιών

Τι σημαίνει «αγαπώ το παιδί μου»;

Σήμερα σας παραθέτω ένα πολύ χρήσιμο άρθρο του π. Ιωάννη Καλογερόπουλου για την αγάπη των γονιών προς τα παιδιά τους. Είναι πραγματικά μία προσέγγιση που έχει ως στόχο μας προβληματίσει για την πραγματική αγάπη χωρίς προσωπεία και προσωπικές επιδιώξεις…. Είναι μακροσκελές αλλά πιστέψτε με αξίζει να το διαβάσετε όλο!!
Για όσους έχουν παιδιά,
για όσους δεν έχουν ακόμα παιδιά
και για όσους νιώθουν τα άλλα παιδιά ως δικά τους…
Λέμε όλοι, και έχουμε δίκιο, και σίγουρα το πιστεύουμε, ότι αγαπούμε τα παιδιά μας. Φυσικά, αυτό είναι αλήθεια. Από την άλλη, την ίδια στιγμή που το λέμε αυτό, παραδεχόμαστε όλοι και το ομολογούμε με διαφόρους τρόπους, είτε στο εαυτό μας, είτε σε φιλικές μας συζητήσεις, είτε στη εξομολόγηση, ότι κάνουμε και σφάλματα. Εννοείται ότι αυτό με όλους μας συμβαίνει. Δεν υπάρχει γονιός που να μην κάνει σφάλματα, και ούτε θα υπάρξει ποτέ. Πώς είναι δυνατόν αυτά τα δύο να συνυπάρχουν, δηλ. και να αγαπώ τα παιδιά μου και να κάνω σφάλματα; Ίσως δεν τα αγαπούμε πάντοτε με το σωστό τρόπο. Πρέπει να μάθουμε τον κατάλληλο τρόπο.
Ο άνθρωπος είναι ένα πλάσμα που ποθεί την τελειότητα και ταυτόχρονα είναι βουτηγμένος μέσα στην ατέλεια. Και παλεύει με αυτά τα δύο διαρκώς. Οι μαθητές του Χριστού μας προσεύχονταν, ήταν πιστοί. Ταυτόχρονα όμως, ζητούσαν από τον διδάσκαλο να τους διδάξει, πώς να προσεύχονται την ίδια στιγμή που προσεύχονταν! Ένοιωθαν ότι κάτι καλύτερο μπορούσε να γίνει. στη προσευχή. Έτσι, θα προσπαθήσουμε και εμείς τώρα να δούμε τι σημαίνει αγαπώ το παιδί μου. Τι σημαίνει η αγάπη, ποιο είναι το πραγματικό της νόημα, και πότε είναι σωστή. Έχω καταγράψει μερικά χαρακτηριστικά που έχει η σωστή αγάπη προς τα παιδιά μας, και δεν σημαίνει ότι αυτά που έχω είναι τα πάντα.
Πρώτον, αγαπώ το παιδί μου όπως είναι και όχι όπως θα ήθελα να είναι. Εάν αγαπώ το παιδί μου όπως θα ήθελα να είναι , αυτό σημαίνει ότι αγαπώ τις προσδοκίες και τους οραματισμούς μου. Άρα, αγαπώ τον εαυτό μου , σε τελευταία ανάλυση. Αυτό πρέπει είναι ένα σταθερό χαρακτηριστικό κάθε αγάπης, της σωστής αγάπης, σε όλες τις σχέσεις. Το ίδιο συμβαίνει και στο ζευγάρι . Όλοι κάνουμε όνειρα πριν γνωρίσουμε τον άνθρωπο που θα παντρευτούμε, τον φανταζόμαστε. Όμως ,έρχεται η στιγμή που πρέπει να τον αγαπήσουμε όπως είναι. Αλλά το πώς είναι! Το καταλαβαίνουμε σιγά- σιγά, όχι από την αρχή. Σε μεγάλο βαθμό βέβαια , μετά το γάμο. Αυτό όμως είναι η πραγματική αγάπη, δηλαδή η αληθινή αγάπη που έχει βάθος, που έχει αντίκρισμα, που έχει νόημα είναι όταν αγαπούμε τον άλλον για αυτό πού είναι. Όχι όπως θα θέλαμε να είναι. Και είναι η αγάπη που πατάει στη γη και δεν πετάει στα σύννεφα. Αυτό τώρα στη σχέση γονέων – παιδιών δεν είναι και τόσο εύκολο. Γιατί όμως; Γιατί όλοι μας όσο είμαστε νέοι και δεν έχουμε καν δεσμό, φανταζόμαστε κάποια πράγματα για τα παιδιά μας. Όλοι έχουμε ονειροπολήσει, πως θα είναι η οικογένειά μας στο μέλλον. Και βέβαια έχουμε ονειροπολήσει και για τα παιδιά μας. Την ιστορία με την κουκουβάγια και την πέρδικα ασφαλώς την ξέρετε. Τα παιδιά μας θα είναι τα πιο όμορφα, τα πιο έξυπνα και τα πιο πειθαρχημένα, θα τρώνε το φαγητό τους, θα φέρνουν καλούς βαθμούς. Έτσι δεν τα φανταζόμαστε; Ακόμα και όταν είναι μέσα στη κοιλιά ,έτσι τα φανταζόμαστε. Έρχεται όμως η στιγμή ,που έρχεται ένα συγκεκριμένο παιδί, το οποίο έχει μερικά μόνο, από αυτά που είχαμε ονειρευτεί. Όχι όλα! Αλλά μερικά . Ευτυχώς που δεν τα έχει όλα. Αλίμονο, αν ο Θεός μάς έδινε τα τέλεια παιδιά. Πρώτα από όλα δεν θα μαζευόταν ο εγωισμός μας με τίποτα πλέον. Δεν θα είχαμε αφορμή για ταπείνωση καμία. Αλλά ίσως να ήταν πρόβλημα και για τα παιδιά μας τα ίδια, να ανταποκρίνονται ακριβώς στις προσδοκίες των γονέων. Δεν θα τους έκανε καλό . Έρχεται και το συγκεκριμένο παιδί, το οποίο δεν είναι και στη φυσιογνωμία όπως ακριβώς το περιμέναμε. Άσε που μπορεί να μοιάζει στον πεθερό ή στην πεθερά. Δεν είναι και τόσο ήσυχο την νύχτα, κλαίει και μάς ξυπνάει. Ή σε μεγαλύτερη ηλικία που παίζει με άλλα παιδάκια, δεν είναι και τόσο ήσυχο στο παιχνίδι, τσακώνεται με τα άλλα παιδιά ή τα πειράζει κιόλας, αρκετές φορές. Όταν δε , αρχίσει το σχολείο, δεν ακούγονται και πάρα πολλά μπράβο κι έτσι, αρχίζει να πληγώνεται ο γονέας, να τραυματίζεται η εικόνα που είχε πλάσει για το παιδί του. Τραυματίζεται δηλαδή η εικόνα που είχαμε πλάσει μέσα μας για μας, όχι για το παιδί μας. Επομένως, αγαπώ το παιδί μου όπως ακριβώς είναι και όχι όπως θα ήθελα να είναι, αποτελεί μια άσκηση, όχι απλώς αγάπης, αλλά ταπείνωσης. Είναι μια άσκηση θα λέγαμε ευχαριστίας, για να το πούμε με εκκλησιαστικούς όρους. Δηλ. προσπαθώ να γίνω ευχαριστιακός άνθρωπος, να ευχαριστώ το Θεό, για αυτή τη δωρεά του συγκεκριμένου παιδιού που βρίσκεται στη ζωή μου. Και για να μη παίζω θέατρο με το Θεό, και να το εννοώ ότι Τον ευχαριστώ, πρέπει να στέκομαι περισσότερο στα προτερήματα και στα χαρίσματα του παιδιού μου, κι όχι τόσο στα αρνητικά σημεία του χαρακτήρα του. Δεν λέω να είμαστε στα σύννεφα και να νομίζουμε ότι το παιδί μας έχει προτερήματα, που δεν έχει. Δεν εννοώ αυτό. Εννοώ, οι αφορμές που μας δίνει χαρά το παιδί μας, να είναι περισσότερες, από τις αφορμές που μας αγχώνει, ή μας εκνευρίζει. Τότε, θα είμαι γνήσιος προς το Θεό και θα τον ευχαριστώ πραγματικά, και θα αποδέχομαι το παιδί μου όπως αληθινά είναι. Το δύσκολο, μερικές φορές, είναι αυτό, να βρούμε πράγματα, για τα οποία να ευχαριστούμε το Θεό για τα παιδιά μας.
Δεύτερον, αγαπώ το παιδί μου, σημαίνει τού το δείχνω με τα λόγια, με τη καρδιά μου, με την παρουσία μου και με τη ψυχή μου, κι όχι με παροχές. Δεν είναι δηλαδή απόδειξη, ότι αγαπώ το παιδί μου, με το να του κάνω όλα τα χατίρια, το να αγοράζω ό,τι ζητήσει και ό,τι δεν ζητήσει . Αυτό δεν σημαίνει ,ότι θα φτάσουμε και στο άλλο άκρο, ότι θα γίνουμε τσιγκούνηδες και ότι τα παιδιά μας θα παρακαλούν κι εμείς δεν θα τους παίρνουμε. Σημασία έχει, να βρούμε το μέτρο. Και το μέτρο θα το βρούμε πιο εύκολα, αν δεν προσπαθούμε με τις παροχές να σβήσουμε ενοχές, για να κάνω και λίγη ομοιοκαταληξία. Πολύ συχνά οι υπερβολικές παροχές κρύβουν ενοχές, διότι δεν είμαστε αρκετά κοντά με τα παιδιά μας, λείπουμε αρκετά, ή και τα έχουμε αδικήσει σε κάτι. Άλλες φορές, οι υπερβολικές παροχές κρύβουν την δυσκολία μας ή την απροθυμία μας να είμαστε μαζί τους, με ζωντανή παρουσία και ψυχική επαφή. Με άλλα λόγια ,δεν μας λείπει ο χρόνος τόσο, όσο μας λείπει η διάθεση να καθίσουμε μαζί τους, να παίξουμε, να διαβάσουμε, να γελάσουμε, να αστειευτούμε, να συζητήσουμε για οτιδήποτε, να κάνουμε ψυχική επαφή δηλαδή. Το κενό αυτό,προσπαθούμε να αναπληρώσουμε με χατήρια. «Μήπως όμως ,αυτό δεν λέγεται δωροδοκία;» αναρωτιέται ο π. Βασίλειος Θερμός στο βιβλίο του «Η χαρά της ζωής και της δημιουργίας.» Η ψυχική επαφή δεν είναι καμιά ιδιαίτερη τέχνη ή επιστήμη. Ψυχική επαφή μπορεί να επιτευχθεί, αν πάρουμε το παιδί μας και πάμε να ψωνίσουμε στο σούπερ -μάρκετ και συζητάμε χαλαρά. Με αυτό τον τρόπο,το παιδί μας θα νοιώσει οτι είναι σημαντικό για μας. Για να γίνει αυτό όμως ,δηλαδή ,το ότι αγαπώ το παιδί μου να το δείχνω με λόγια και με τη καρδιά μου, όπως αντιλαμβάνεστε, θα πρέπει να υπάρχει το προηγούμενο. Δηλαδή, όταν πράγματι αγαπώ το παιδί μου όπως είναι, τότε θα του το δείξω με λόγια και με τη φυσική μου παρουσία και βέβαια, δεν θα τού το δείξω με παροχές.
Τρίτον. Αγαπώ το παιδί μου ,σημαίνει ότι δεν κάνω εγώ αυτά που μπορεί να κάνει το παιδί μου. Όπως και ο Θεός κάνει το ίδιο. Μερικές φορές, οι άνθρωποι δυσκολευόμαστε να καταλάβουμε, γιατί έρχονται ορισμένα γεγονότα στη ζωή μας δύσκολα, άσχημα ή οδυνηρά, και λίγο ή πολύ παραπονιόμαστε στο Θεό. Αυτό ,που αποδεικνύεται στη πορεία των πραγμάτων, είναι, ότι ο Θεός επιτρέπει κάποια γεγονότα να συμβούν, γιατί κάτι ζητάει από εμάς. Κι αυτό το κάτι είναι αυτό, το οποίο πρέπει να κάνουμε εμείς οι ίδιοι. Μια αλλαγή δική μας ,προσωπική, που πρέπει να την κάνουμε εμείς και χρειάζεται να καταβάλλουμε το δικό μας κόπο. Με αυτό τον τρόπο, ο Θεός αποδεικνύει, ότι μας τιμάει και αναγνωρίζει ότι έχουμε περισσότερες δυνατότητες, και θέλει βέβαια να ανεβούμε ένα επίπεδο παραπάνω. Δεν μας δίνει έτοιμο φαγητό . το ίδιο βέβαια ακολουθεί και ο δάσκαλος για το μαθητή του. Δεν του κάνει αυτά, που μπορεί να κάνει ο ίδιος . Τον επαινεί, τον βοηθάει, τον καθοδηγεί, αλλά για να αναπτύξει τις δικές του δυνατότητες. Του βάζει εργασίες , τον εξετάζει, τον βαθμολογεί, τον κρίνει. Το ίδιο λοιπόν και στη σχέση γονέα -παιδιού . Δεν θα κάνουμε εμείς τα μαθήματα του παιδιού μας, γιατί έτσι θα έχει το παιδί μας ένα δάσκαλο στο σχολείο κι άλλον ένα στο σπίτι, και βέβαια ένα γονιό λιγότερο. Συνεπώς, ό,τι κάνει το παιδί μας, θα μάθει στη ζωή του να το κάνει μόνο με βοήθεια. Δεν θα ταΐζουμε το παιδί μας σε ηλικία που μπορεί να φάει μόνο του, δεν θα το ντύνουμε σε ηλικία που μπορεί να κουμπωθεί μόνο του. Και να μας το ζητάει κιόλας (άσε με να το κάνω εγώ!), δεν θα τού αρνιόμαστε όταν θέλει να μας βοηθήσει σε κάποια δουλειά, μέσα η έξω από το σπίτι, με την δικαιολογία ,δεν ξέρεις, είσαι μικρός ή μικρή, θα τα χαλάσεις ή θα τα κάνεις χάλια… Ή θα τα λερώσεις, που λέει η μαμά συνήθως. Βέβαια θα το κάνει , θα τα λερώσει και θα τα μαζέψουμε μαζί μετά. Έχει πολλή σημασία να νοιώσει το παιδί μας πως μας βοηθάει, πως είναι δημιουργικό, και πως βοήθησε τη μαμά του ή τον μπαμπά του σε κάτι απλό ή κάτι πιο σύνθετο. Αυτό του δίνει πολύ μεγάλη χαρά. Μπορείτε να βρείτε πολλά παραδείγματα σε διάφορες ηλικίες, σε παιδιά γυμνασίου και λυκείου, σε ενήλικα παιδιά, μέχρι και παντρεμένα παιδιά *. Δηλαδή παντρεύονται τα παιδιά μας και τα υποτιμούμε ακόμη. Μερικές φορές τα βλέπουμε σαν μικρά παιδιά, ότι δεν μπορούν να τα βγάλουν πέρα μόνα τους στο σπίτι, στην δική τους οικογένεια, και έτσι παρεμβαίνουμε Ή μας ζητάνε ένα πράγμα, και εμείς κάνουμε τριπλάσια από αυτό που μας ζητήθηκε τουλάχιστον !Πολύ περισσότερα, από αυτό που χρειάζεται. Όχι. Θα κάνουμε ό,τι μας ζητάνε. Αν θέλουν κάτι περαιτέρω, θα μας το ζητήσουν, και τότε θα το κάνουμε. Αλλιώς, αν δεν υπάρχουν σαφή όρια, γίνεται μεγάλο μπέρδεμα, κι αυτό ευθύνεται για πολλές συγκρούσεις με γονείς και με παππούδες ακόμα . Αυτό είναι πραγματική αγάπη προς το παιδί μας. Μπορεί να φαίνεται σκληρή, μερικές φορές, αυτή η αγάπη. Εμείς οι Έλληνες, που είμαστε συναισθηματικός λαός, νομίζουμε ότι η αγάπη είναι μια στρόφιγγα, που είναι συνεχώς ανοιχτή και τρέχει ασταμάτητα, να δίνεις δηλ. τα πάντα, ενώ μερικά από αυτά που δίνεις, μπορεί να κάνουν και κακό, όταν το παιδί δεν τα χρειάζεται, και το εμποδίζουν βέβαια να ωριμάσει. Αν έχετε προσέξει κάθε αλλαγή φάσης στη ζωή του ανθρώπου, χαρακτηρίζεται από μια απώλεια. Χάνουμε κάτι, για να βρούμε κάτι άλλο. Βρίσκεται το παιδί εννέα μήνες στη ησυχία της κοιλιάς και στη προστασία της μήτρας και βγαίνει από εκεί. Την χάνει αυτή τη προστασία, αλλά για να βγει στο κόσμο. Είναι βρέφος και βρίσκεται στη αγκαλιά μας. Κάποτε όμως χάνει και την αγκαλιά μας, γιατί πρέπει να περπατήσει. Δεν μπορούμε να το κρατάμε στην αγκαλιά μας συνέχεια. Είναι νήπιο στο σπίτι, μαζί με τους γονείς. Κάποτε θα φύγει από το σπίτι για να πάει στον παιδικό σταθμό ή το σχολείο. Πρέπει να χάσει κάτι, για να βρει κάτι άλλο. Θα χάσει κάποτε την ανεμελιά,για να μπει στην εφηβεία. Θα έρθει η ώρα να φύγει πια από το σπίτι, για να πάει να σπουδάσει ή να κάνει την δική του οικογένεια. Κάθε πρόοδος δηλαδή, κάθε ανέβασμα στη ζωή είναι μια απώλεια, για να βρεις κάτι καλύτερο. Αυτό ακριβώς δείχνει, ότι χρειαζόμαστε αγάπη, η οποία όμως να ωριμάζει, έστω κι αν μερικές φορές μας δυσαρεστεί.
Τέταρτον. Αγαπώ το παιδί μου σημαίνει, ότι δεν του ζητώ να πραγματοποιήσει αυτά που δεν μπόρεσα εγώ να πραγματοποιήσω. Επειδή εγώ δεν σπούδασα, εσύ πρέπει να μπεις στο πανεπιστήμιο, και μάλιστα σε συγκεκριμένες σχολές, αυτό είναι πια κλασικό παράδειγμα (δικηγόροι, γιατροί, επιχειρηματίες κ.λ.π.). Όπως, υπάρχουν φορές, που κάποιοι γονείς είναι πολύ αυστηροί, όταν τα παιδιά τους δεν τα πηγαίνουν καλά στο σχολείο, και τα μαλώνουν, και χρησιμοποιούν ακόμη και σωματική βία. Είναι παρατηρημένο, ότι μερικές φορές αυτό συμβαίνει διότι, δεν τα πήγαν οι ίδιοι καλά στο σχολείο και το παιδί τους τούς θυμίζει τον κακό τους εαυτό. Μισούσαν αυτή την πλευρά του εαυτού τους και την πληρώνει το παιδί. Το παιδί όμως είναι ένας άλλος άνθρωπος. Ξεκίνησε μια καινούρια ζωή, την δική του ζωή. Δεν ζητώ από το παιδί μου να πραγματοποιήσει αυτό που δεν έκανα εγώ, γιατί το παιδί μου είναι ένας διαφορετικός άνθρωπος. Αναγνωρίζω ότι δεν είναι δική μου προέκταση! Έτσι, μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε καλύτερα αυτό, που έχουμε ακούσει πολλές φορές, ότι τα παιδιά μας δεν είναι δικά μας . Δεν είναι ιδιοκτησία μας. Μπορεί να πήραν τα μισά γονίδιά τους από τον έναν και τα μισά από τον άλλον γονιό, αλλά από εκεί και πέρα είναι μια νέα,αυτόνομη ύπαρξη, που ο Θεός μάς χάρισε για να αναθρέψουμε, με τον καλύτερο τρόπο.
Πέμπτον. Αγαπώ το παιδί μου, σημαίνει φροντίζω πάρα πολύ το γάμο μου, τη συζυγία μου. Όχι το αντίθετο, που συνήθως συμβαίνει, να την παραμελώ . Υπάρχουν γονείς, που λένε με καμάρι , και περιμένουν να τούς επαινέσεις «από τότε που παντρευτήκαμε και κάναμε παιδιά δεν έχουμε βγει ποτέ οι δυο μας !» Έχουμε την τάση, στις μεσογειακές χώρες , που είναι παιδοκεντρικές, να γινόμαστε σύζυγοι, για να γίνουμε γονείς. Σαν να κάνουμε ένα προσωρινό πέρασμα από τη συζυγία, για να φτάσουμε στο πραγματικό μας σκοπό- θέλω , που είναι ,να γίνουμε γονείς. Αυτό είναι άσχημο και άδικο, διότι τα παιδιά τα οφείλουμε στη συζυγία. Δεν μπορούμε να παραμελούμε τη ρίζα που είναι ο γάμος μας, εξ αιτίας του οποίου έχουμε το καρπό, που είναι τα παιδιά μας. Αν συμβεί κάτι τέτοιο, έχουμε πολλές δυσκολίες, και βέβαια το πληρώνουν αυτό, τα ίδια τα παιδιά, διότι δημιουργούνται προσκολλήσεις των γονέων προς τα παιδιά τους (πατέρα με κόρη, η μάνας και γιου, τα γνωστά λεγόμενα τρίγωνα) με αποτέλεσμα να υποφέρουμε από το άγχος που γεννά η προσκόλληση αυτή. Αγαπάμε τα παιδιά μας, όταν φροντίζουμε τη σχέση μας μέσα στο γάμο, και για έναν άλλο λόγο Γιατί, τούς δίνουμε πρότυπα σχέσης, πρότυπο γάμου, που θα χρειαστούν ,όταν κάνουν την δική τους οικογένεια. Θα ήθελα αυτόν τον πέμπτο παράγοντα, δηλαδή αγαπώ το παιδί μου σημαίνει φροντίζω το γάμο μου, να το δούμε λίγο πιο αναλυτικά. Μου κάνει μεγάλη εντύπωση το ότι όταν ο Χριστός , δωδεκαετής, πήγε στα Ιεροσόλυμα, και τον έχασε η Παναγία με τον Ιωσήφ, και τον έψαχναν ώρες και μέρες, τον βρήκαν εν μέσω των διδασκάλων στο Ναό να τους διδάσκει. Έχετε προσέξει, τι του είπε ταραγμένη και ανήσυχη η Παναγία; «Παιδί μου, ο πατέρας σου και εγώ με πόνο ψυχής σε αναζητούσαμε!» «Ο πατέρας σου και εγώ», που δεν ήταν και πατέρας Του! Κι όμως, η Παναγιά δίνει στον δίκαιο Ιωσήφ την θέση που του αρμόζει! Στο σημείο αυτό, θα ήθελα να προσθέσω και κάτι άλλο. Μπορεί να λειτουργήσει σαν παγίδα, για την γυναίκα, το γεγονός ότι μόλις γίνει μητέρα, ξεχνάει ότι είναι σύζυγος. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με τους άνδρες. Αλλά, στις γυναίκες,λόγω της ύπαρξης στον ψυχισμό τους, του λεγόμενου μητρικού φίλτρου,το φαινόμενο αυτό είναι εντονότερο. Η συζυγία εγκαταλείπεται υπέρ της τεκνογονίας. Μα, η νέα ιδιότητα, ότι έγινε μητέρα προέρχεται από την πρώτη, ότι έγινε σύζυγος. Στη συζυγία της, στο σύντροφό της οφείλει τα παιδιά της. Επομένως, τα νέα καθήκοντα, σε καμία περίπτωση δεν σημαίνουν παραμέληση του πρώτου ρόλου. Γιατί τότε, έρχονται τα πράγματα ανάποδα και είναι σαν να λέμε με πολύ απλά λόγια «χρειαζόμουν έναν άνθρωπο να κάνω παιδιά , και αφού τα απέκτησα ,μπορώ να τον κάνω στην άκρη. Επαναλαμβάνω το ίδιο κάνουν και οι άνδρες στις γυναίκες πολλές φορές, σε σημείο, που συχνά αναρωτιέται κανείς, μήπως ο γάμος, σε μερικούς ανθρώπους, λειτουργεί ως πρόσχημα, για να γίνουν γονείς. Ξεχνούν οι άνθρωποι, ότι ξεκινούν οι δυο τους, ως σύζυγοι, και θα απομείνουν πάλι μόνοι τους. Αυτός δεν είναι ο προορισμός μας; Την συζυγία πρέπει συνεχώς να την καλλιεργούμε, εκεί πάνω πρέπει να δουλεύουμε με όλη την δύναμη της ψυχής μας ,για να βαθύνουμε τη σχέση της αγάπης. Και όταν η συζυγία λειτουργεί καλά, θα χρειαστεί πολύ λιγότερα λόγια να πούμε προς τα παιδιά, γιατί τα παιδιά θα έχουν λάβει τα μηνύματα, που θα είναι περιττό να διατυπώσουμε με λόγια. Ένα καλό τεστ, για να δούμε πόσο έχουμε εγκαταλείψει και εμείς τη συζυγία μας είναι ένα πολύ απλό και πρόχειρο παράδειγμα: φέρτε στο νου σας, πώς υποδεχθήκαμε ή πώς υποδεχόμαστε ακόμα τα παιδιά μας, όταν έρχονται από το σχολείο, και πώς υποδεχόμαστε τον/την σύντροφό μας, όταν έρχεται από τη δουλειά. Ή, όταν έχει γενέθλια το παιδί μας, πώς τού φερόμαστε! Τι δώρο του κάνουμε! Αν περάσει, δε στο πανεπιστήμιο οι ευχές είναι τίποτα, το παιδί χρειάζεται αμάξι! Ενώ όταν έχουμε επέτειο γάμου; Τι κάνουμε; Στην αρχή το θυμόμαστε και μάλιστα το δώρο είναι απαραίτητο! Μετά από κάποια χρόνια, κατά κανόνα, το ξεχνάμε, για να καταλήξει το βράδυ σε ένα ωραίο τσακωμό, που δεν το θυμηθήκαμε, ή σε ένα πικρόχολο παράπονο. Για σκεφτείτε τα!.. Θα ήθελα ακόμα, να εξετάσουμε την ψυχική αντοχή της γυναίκας μόνο σε ένα συγκεκριμένο θέμα, ελλείψει χρόνου: στο γεγονός ότι ,έχοντας την συναίσθηση της ευθύνης ως μητέρας, επωμίζεται κυρίως αυτή το βάρος της ανατροφής των παιδιών. Πολλές φορές, ή μάλλον κατά κανόνα, η γυναίκα θα ξυπνήσει τη νύχτα και θα ασχοληθεί με το μωρό, και πολλές φορές, γινόμαστε γελοίοι εμείς οι άντρες που λέμε το πρωί «Ά, ωραία κοιμήθηκε απόψε το μωρό», για να πάρουμε την απάντηση από τη γυναίκα «εσύ κοιμήθηκες ωραία, όχι το μωρό» Στο σημείο αυτό, θα ήθελα να επισημάνω την προσοχή των γυναικών σε κάτι που συμβαίνει πάρα πολύ μέσα στις οικογένειες (και πολύ περισσότερο, μέσα στις λεγόμενες χριστιανικές οικογένειες). Η πολύ καλή πρόθεση της γυναίκας να αναλάβει εξ ολοκλήρου την ευθύνη της ανατροφής των παιδιών, την οδηγεί στο άλλο άκρο. Του να μονοπωλήσει αυτή τα παιδιά. Ή, με άλλα λόγια, όσο και να ακούγονται σκληρά, να αφαιρέσει τα παιδιά από τον πατέρα. Η αφαίρεση των παιδιών από το πατέρα δεν γίνεται απότομα , και καμιά φορά δεν το καταλαβαίνει ούτε η ίδια, ότι το κάνει. Αποτέλεσμα του γεγονότος είναι να χαθεί η ισορροπία. Η ισορροπία όμως εδώ, για να είμαστε δίκαιοι, δεν χάνεται μόνο από την γυναίκα. Χάνεται επίσης και από τους άνδρες , οι οποίοι, πάρα πολλές φορές ,αδιαφορούμε για το ρόλο μας. Δεν θέλουμε να ασχοληθούμε με τα παιδιά μας! Σπάνιο είναι όμως, η γυναίκα να αντιληφθεί ότι πρέπει να βάλει και τον άνδρα της εξίσου στην ανατροφή των παιδιών (όχι με την μορφή του τιμωρού, προκειμένου ο πατέρας να κρατήσει τον κακό ρόλο, και εκείνη να είναι καλή με τα παιδιά, όχι με αυτή την έννοια !) Αλλά, να τού επιτρέψει να είναι κοντά στα παιδιά, και να έχει γνώμη. Ένας ανεπαρκής η κακός πατέρας, είναι προτιμότερος από έναν ανύπαρκτο πατέρα, αυτό ,ας το θυμόμαστε.
Έκτο και τελευταίο: αγαπώ το παιδί μου σημαίνει ότι προσπαθώ να ζω τον αληθινό Θεό και να τον μεταδώσω στα παιδιά μου. Τα προηγούμενα θα μπορούσαν να ισχύουν και για μη πιστούς γονείς , τους εκτός εκκλησίας. Εμείς, που έχουμε αυτή την δωρεά της πίστης και της συμμετοχής στην εκκλησία , αισθανόμαστε αυτονόητο, ότι αυτό που ζούμε το χαιρόμαστε και χρειάζεται να το μεταδώσουμε. Αλλά για να το μεταδώσουμε ,πρέπει να το ζούμε. Αυτή είναι η σειρά. Είναι παρατηρημένο , ότι δεν μπορούμε να πείσουμε κάποιον, για κάτι που δεν το έχουμε πιστέψει οι ίδιοι μέσα μας. Ένα παραπάνω, δεν μπορούμε να πείσουμε το παιδί μας να εφαρμόσει κάτι, αν εμείς δε το έχουμε εφαρμόσει. Τι θα γίνει τότε; Θα μου πείτε «δεν θα λέμε στα παιδιά μας τίποτε;», αφού υστερούμε σε τόσα θέματα πνευματικά. Θα λέμε βέβαια, συμπληρώνοντας όμως και την αυτοκριτική μας «εμείς δεν τα έχουμε καταφέρει καλά στο θέμα αυτό, αλλά ξέρεις, ο Χριστός στο ευαγγέλιο μάς έχει δείξει αυτό το δρόμο. Αγωνιζόμαστε και εμείς, δεν τα καταφέρνουμε πολύ καλά, αλλά πιστεύουμε ότι αυτό είναι αλήθεια. Όσο περισσότερο ζούμε την χριστιανική πίστη, τόσο λιγότερα λόγια θα χρειάζονται να πούμε για το Θεό. Ειδικά, όταν αισθανόμαστε, ότι «τα λόγια μας πάνε στον αέρα», είναι οι περιπτώσεις, που εμείς έχουμε ένα κενό μέσα μας, στο θέμα της πίστης. Δεν λειτουργεί ζωντανά , δεν υπάρχει αρκετή πίστη, αρκετή αγάπη προς το Θεό. Αν το παιδί έχει παραστάσεις από τους γονείς του, ότι αγαπούν τη λατρεία της Εκκλησίας, ότι συμμετέχουν στα μυστήρια, ότι προσεύχονται, ότι μελετούν βιβλία, αλλά παρ’ όλα αυτά δεν αλλάζουν σαν άνθρωποι, το παιδί οδηγείται στο αντίθετο αποτέλεσμα, σε απαξίωση της πίστης. Η προσπάθεια για την βίωση της αλήθειας του ευαγγελίου στην καθημερινή πρακτική της ζωής της οικογένειας, αποτελεί πρόκριμα για τα παιδιά. Οι έφηβοι τα καταγράφουν όλα, μας πληροφορούν οι ειδικοί. Αλλά δεν αφήνουν να φανεί, ότι τα κατάλαβαν. Εκπλήσσεσαι λοιπόν, όταν αργότερα, μετά από χρόνια, συζητάς με έναν νέο, και σου λέει ότι εκείνο, το είχε προσέξει. Το κράτησε μέσα του όπως και όλα τα καλά που έχει πάρει από τους γονείς του.
Αγαπητοί μου γονείς, προσπάθησα να σας δώσω κάποια στοιχεία υγιούς και σωστής αγάπης προς τα παιδιά μας. Είναι σίγουρο, δεν τα γνωρίζουμε όλα, δεν τα ξέρουμε όλα. Συνεπώς, χρειαζόμαστε οδοδείκτες, ώστε να κατευθύνουμε τους κόπους μας προς τον ορθό προσανατολισμό.
Δημοσιεύθηκε στην ψυχολογία

Η νέα σχολική χρονιά κατά την περίοδο της πανδημίας COVID-19

Η επιστροφή στο σχολείο τη φετινή σχολική χρονιά αποτελεί για μια ακόμα φορά μια ιδιαίτερη συνθήκη για όλα τα μέλη της σχολικής κοινότητας (εκπαιδευτικό προσωπικό, οικογένειες, μαθητές/τριες). Η νέα σχολική χρονιά ως διαδικασία σηματοδοτεί την επιστροφή στην καθημερινότητα. Στην παρούσα περίοδο ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη τα διαστήματα
τηλεκπαίδευσης που προηγήθηκαν και τα απαραίτητα μέτρα πρόληψης κατά την επιστροφή στο σχολείο είναι πιθανό να δημιουργείται μια πρόσθετη εύλογη ανησυχία για τη μαθησιακή και ψυχοκοινωνική προσαρμογή των μαθητών/τριών μας, τις πιθανές ψυχολογικές ανάγκες τους, καθώς και τους τρόπους που μπορούμε να τους/τις υποστηρίξουμε.


Στο παρακάτω έντυπο του Εργαστηρίου Σχολικής Ψυχολογίας Ε.Κ.Π.Α. με θέμα: «Η νέα σχολική χρονιά κατά την περίοδο της πανδημίας COVID-19: Προκλήσεις, ανάγκες και προοπτικές για την ενίσχυση της ψυχοκοινωνικής προσαρμογής των μαθητών και μαθητριών (Σχολ. Έτος 2021-2022)», μετά από σχετική εισήγηση του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (πράξη 44/02-09-2021 του Δ.Σ), που μπορείτε να κατεβάσετε παρουσιάζονται βασικές κατευθύνσεις για τη στήριξη των παιδιών και εφήβων για την επιστροφή στο σχολείο σε περίοδο υγειονομικής κρίσης τη νέα σχολική χρονιά.

Photo by Kellie Churchman on Pexels.com
Δημοσιεύθηκε στην ψυχολογία,Ανάπτυξη παιδιών

Κουβεντιάζουμε….παίζοντας;

Θέλετε να έρθετε ακόμα πιο κοντά με τα παιδιά σας;
Θέλετε να γνωρίσετε τις σκέψεις τους και τα όνειρά τους;
Να τους εξάψετε τη φαντασία τους;
Ας μην αφήσουμε την καθημερινότητα και τις πολλές υποχρεώσεις να μας στερήσουν πολύτιμες στιγμές παραγωγικής συζήτησης με τα παιδιά μας.
Τέλος, δεν είναι όλα τα παιδιά ομιλητικά και αυτό είναι κάτι απολύτως φυσιολογικό. Υπάρχουν παιδιά που χρειάζονται χρόνο για να ξεκλειδώσουν και να ανοιχτούν στο συνομιλητή τους ενώ άλλα δε διστάζουν να ξεκινήσουν τα ίδια μια συζήτηση. Μην ανησυχείτε!
Μπορείτε να καθιερώσετε το «παιχνίδι της κουβεντούλας»  όπου μέσα σε ένα ωραίο χρωματιστό κουτί θα γράψετε ερωτήσεις και το παιδί σας θα διαλέγει και στη συνέχεια θα τις απαντάει! Καλό θα ήταν να ορίσετε και μία επιβράβευση αναλόγως τα παιδιά (είδος και χρονική στιγμή που θα δοθεί).
Είναι πολύ σημαντικό η επιβράβευση:
    • να συνοδεύεται πάντα από οπτική επαφή
    • να είναι ανάλογη με αυτό που πέτυχε το παιδί
Τέλος, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως όταν μία συμπεριφορά ενθαρρύνεται αμέσως, τότε η πιθανότητα να επαναληφθεί είναι μεγάλη.
Και αφού είναι παιχνίδι ενθαρρύνετε τα παιδιά σας να φτιάξουν ένα αντίστοιχο κουτί με δικές τους ερωτησούλες για εσάς!!!
Καλό είναι οι ερωτήσεις που θα θέσετε να επιδέχονται δημιουργικές και ευφάνταστες απαντήσεις. Δείτε παρακάτω μερικά παραδείγματα:
«Τι σε κάνει ευτυχισμένο;»
«Για τι ανυπομονείς όταν ξυπνάς το πρωί;»
«Αν ποτέ άνοιγες ένα μαγαζί, τι θα πουλούσες;»
«Αν ήσουν τώρα στη θάλασσα, ποιο θα ήταν το πρώτο πράγμα που θα έκανες;»
«Τι σε κάνει να νιώθεις γενναίος;»
«Αν μπορούσαν να μιλήσουν τα λούτρινα ζωάκια σου, τι θα έλεγαν;»
«Αν μπορούσες να δώσεις 100€ σε έναν φιλανθρωπικό οργανισμό, ποιος θα ήταν αυτός;»
«Αν σου πω τώρα να μου ζωγραφίσεις κάτι, ποιο είναι το πρώτο πράγμα που σου έρχεται στο μυαλό;»
«Σε ποιες χώρες θα ήθελες να ταξιδέψεις;»
«Αν μπορούσες να μιλήσεις σε ένα άγριο ζώο, τι θα το ρωτούσες;»
«Πως θα ήταν η ιδανική μέρα;»
«Αν ήσουν φωτογράφος για μια μέρα, τι θα φωτογράφιζες;»
«Ποια είναι τα τρία πράγματα που θέλεις να κάνεις το  επόμενο καλοκαίρι;»
«Ποια ανάμνηση σου προκαλεί χαρά;»
«Πως δείχνεις στους ανθρώπους την εκτίμηση και την αγάπη σου;»
Μην ανησυχήσετε αν τα παιδιά δε δείξουν ενθουσιασμό στις απαντήσεις τους ή στην όλη διαδικασία. Ακόμα κι αν δεν βρουν τα λόγια να απαντήσουν όπως θα περιμένατε, θα σκεφτούν σίγουρα τα όσα θελήσετε να συζητήσετε και κάπως έτσι θα έχει ήδη γίνει το πρώτο βήμα.
Καλή επιτυχία!!!
Δημοσιεύθηκε στην ψυχολογία

Χόρχε Μπουκάι: Τα 4 στηρίγματα μιας υγιούς οικογένειας

Το σπίτι όπου έζησε το παιδάκι που ήμουν κάποτε, και τα πρόσωπα με τα οποία μοιράστηκα την οικογενειακή μου ζωή υπήρξαν ο βατήρας πάνω στον οποίο πάτησα για να εκτελέσω το άλμα προς την ενήλικη ζωή μου.
Η οικογένεια αποτελεί πάντοτε τον βατήρα, και κάποια στιγμή πρέπει να σταθούμε στην άκρη του και να πραγματοποιήσουμε το άλμα προς τον κόσμο και τη μετέπειτα ζωή.
Αν, καθώς πάω να πηδήξω από τον βατήρα, πιαστώ από κάπου και κρεμαστώ, θα μείνω εκεί να κρέμομαι και δεν θα πραγματοποιήσω το ταξίδι μου ποτέ.
Τι καλά που θα ήταν αν βρίσκαμε το θάρρος να πηδήξουμε από τον βατήρα μ’ έναν θεαματικό τρόπο! Αυτό μπορεί να γίνει αν ο βατήρας είναι υγιής. Αν η οικογενειακή σχέση είναι υγιής. Αν το ζευγάρι των γονιών είναι υποστηρικτικό.
Ο βατήρας αυτός πατάει πάνω σε τέσσερα βασικά στηρίγματα, τόσο σημαντικά, που αν δεν είναι στέρεα κανένα παιδάκι δεν μπορεί να περπατήσει πάνω του χωρίς να πέσει.

Το πρώτο στήριγμα είναι η αγάπη
Ένα παιδί που δεν ένιωσε ότι το αγάπησαν οι γονείς του, έχει μια θλιβερή ιστορία: θα του είναι πολύ δύσκολο να αγαπήσει τον εαυτό του. Η αγάπη για τον εαυτό μας μαθαίνεται μέσα από την αγάπη που δεχόμαστε από τους γονείς μας. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούμε να διδαχτούμε και αλλιώς, λέω απλώς ότι αυτός είναι ο καλύτερος τόπος και τρόπος για να το μάθουμε. Και βέβαια, ένα παιδί που δεν αγαπήθηκε δεν μπορεί ούτε το ίδιο να αγαπήσει, κι αν έτσι έχει συμβεί στη ζωή του, τι μπορεί να κάνει αργότερα στις σχέσεις του με τους άλλους;
Ο βατήρας που δεν έχει αυτό το στήριγμα είναι επικίνδυνος. Είναι δύσκολο να βαδίσει κανείς πάνω του. Είναι ένας βατήρας χωρίς ισορροπία.

Το δεύτερο στήριγμα είναι η εκτίμηση
Αν η οικογένεια δεν έχει ένα καλό απόθεμα αυτοεκτίμησης, αν οι γονείς θεωρούν ότι οι ίδιοι είναι ένα τίποτα, τότε και το παιδί θα αισθάνεται ένα τίποτα. Αν προέρχεται κανείς από ένα σπίτι όπου δεν τον εκτιμούν και δεν θεωρούν ότι αξίζει, δυσκολεύεται να πιστέψει ο ίδιος για τον εαυτό του ότι αξίζει. Τα σπίτια με ένα καλό επίπεδο αυτοεκτίμησης διαθέτουν κατάλληλους βατήρες.
Η Βιρτζίνια Σατίρ λέει: «Στις καλές οικογένειες, η χύτρα της αυτοεκτίμησης του σπιτιού είναι γεμάτη». Που σημαίνει: οι γονείς πιστεύουν ότι είναι αξιόλογοι άνθρωποι, πιστεύουν ότι τα παιδιά τους αξίζουν, ο μπαμπάς πιστεύει ότι η μαμά αξίζει, η μαμά πιστεύει ότι ο μπαμπάς αξίζει, ο μπαμπάς και η μαμά πιστεύουν ότι έχουν μια οικογένεια που αξίζει, και είναι κι οι δύο υπερήφανοι για την ομάδα που έχουν φτιάξει.
Όταν έρχεται σπίτι το παιδί και λέει: «Τι ωραία που είναι αυτή η οικογένεια!» τότε ξέρουμε πως ο βατήρας είναι γερός.
Όταν έρχεται το παιδί σπίτι και λέει: «Μπορώ να πάω να μείνω στο σπίτι της θείας Μαργαρίτας;»… τότε έχουμε πρόβλημα.
Όταν λέει ο πατέρας στο παιδί: «Γιατί τότε δεν πας να μείνεις με τη θεία σου τη Μαργαρίτα;» πάλι κάτι συμβαίνει.

Το τρίτο στήριγμα είναι οι κανόνες
Στην οικογένεια πρέπει να υπάρχουν κανόνες, με τη μόνη προϋπόθεση ότι δεν θα είναι αυστηροί. Οι κανόνες πρέπει να είναι ευέλικτοι, ελαστικοί, αμφισβητήσιμοι, συζητήσιμοι και διαπραγματεύσιμοι. Πάντως, πρέπει να υπάρχουν. Ακριβώς όπως πιστεύω ότι οι κανόνες στην οικογένεια υπάρχουν για να μπορεί κανείς να τους παραβεί και είναι δική μας υποχρέωση να βάζουμε καινούργιους, πιστεύω και ότι η διαδικασία αυτή πρέπει να βασίζεται σε μια χρονική στιγμή που τα παιδιά έχουν μάθει να μεγαλώνουν και να ωριμάζουν σ’ ένα περιβάλλον με ασφάλεια και προστασία.
Αυτό είναι το περιβάλλον της οικογένειας. Οι κανόνες αποτελούν το πλαίσιο ασφάλειας και πρόβλεψης που είναι αναγκαίο για την ανάπτυξη μου. Ένα σπίτι χωρίς κανόνες δημιουργεί έναν βατήρα πάνω στον οποίο το παιδί δεν μπορεί να σταθεί για να κάνει το άλμα του στον κόσμο…

Το τελευταίο στήριγμα είναι η επικοινωνία
Για να μπορέσει να πραγματοποιηθεί το άλμα, είναι αναγκαίο να υπάρχει διαρκής και έντιμη επικοινωνία. Με κανένα άλλο θέμα δεν έχουν ασχοληθεί τόσο πολύ τα εγχειρίδια ψυχολογίας, όσο με αυτό της επικοινωνίας. Να διαβάζετε μαζί σαν ζευγάρι, να κουβεντιάζετε με τα παιδιά σας, να συζητάτε όλοι μεταξύ σας με την τηλεόραση κλειστή… Αυτός είναι ένας τρόπος για να ενισχυθεί η επικοινωνία, όχι όμως ο πιο σημαντικός.
Ουσιαστικό είναι αυτό που ξεκινάει με ερωτήσεις που κάνει κανείς με αληθινό ενδιαφέρον, μέσα από την καρδιά του: Πώς είσαι; Πώς τα πέρασες σήμερα; Θέλεις να κουβεντιάσουμε;
Και σ’ αυτό το στήριγμα —αποκλειστικά σ’ αυτό το στήριγμα—, στηρίζεται η δυνατότητα επανόρθωσης των υπολοίπων.
Αγάπη, εκτίμηση, κανόνες και επικοινωνία: πάνω σ’ αυτόν τον βατήρα στέκεται το παιδί νια να κάνει το άλμα του στη ζωή. Για να βαδίσει, καταρχάς, τον δρόμο της αυτοεξάρτησης και, στη συνέχεια, τον δρόμο της συνάντησης με τους άλλους.

Απόσπασμα από το βιβλίο του Χόρχε Μπουκάι «Ο Δρόμος της Συνάντησης» Εκδόσεις OPERA

Δημοσιεύθηκε στην ψυχολογία,Ανάπτυξη παιδιών

Ποιο είναι το καλύτερο δώρο που μπορεί να δώσει ο πατέρας στα παιδιά του;

να είναι καλός με τη μητέρα του παιδιού του κι όχι τα παιχνίδια,τα υπόλοιπα υλικά αγαθά, οι βόλτες και τα ταξίδια… Αυτά είναι σημαντικά όταν εκπληρώνεται η προϋπόθεση της αγάπης προς τη μητέρα…Ευτυχισμένοι αυτοί οι Πατέρες που το κάνουν, ευτυχισμένα και τα παιδιά τους!

Για να δούμε στη συνέχεια τη συνέντευξη που παραχώρησε παρακάτω ο Ματθαίος Γιωσαφάτ  νευρολόγος –ψυχίατρος- παιδοψυχίατρος, με εκπαίδευση στην ψυχαναλυτική θεραπεία, στην ομαδική ανάλυση και στην Οικογενειακή Θεραπεία.

Κύριε Γιωσαφάτ, υπήρξατε καλός μπαμπάς με τη μοναχοκόρη σας;
Η αλήθεια είναι ότι δεν μπορώ ν’ απαντήσω εγώ σε αυτή την ερώτηση, παρά μόνο εκείνη. Θα σου ομολογήσω, όμως, ότι κάποια στιγμή τη ρώτησα. Ήμουν καλός πατέρας για σένα; Ήσουν πάρα πολύ καλός πατέρας … όταν σε έβλεπα, μου απάντησε.

Ποιο πιστεύετε ότι είναι το καλύτερο δώρο που μπορεί να κάνει ένας πατέρας στο παιδί του;
Να είναι καλός με τη γυναίκα του. Με τη μητέρα του παιδιού του. Να την αγαπάει και να της το δείχνει. Μέσα από αυτό θα πάρει το καλύτερο και το παιδί. Η συζυγική δυσαρμονία δημιουργεί πολλά προβλήματα στα παιδιά, τόσο στην παιδική και εφηβική ηλικία αλλά και αργότερα, όταν γίνονται ενήλικες. Και δυστυχώς το 85% των ζευγαριών βιώνει συζυγική δυσαρμονία. Άρα μιλάμε για κάτι όχι και τόσο εύκολο όσο το διατυπώνω.

Πολλοί πάντως από τους σημερινούς μπαμπάδες συμμετέχουν στη φροντίδα του μωρού από την πρώτη στιγμή της γέννησής του. Είναι καλός ένας τέτοιος μπαμπάς;
Παλιότερα πιστεύαμε ότι είναι σημαντικό και γενικά καλό να συμμετέχει στη φροντίδα του μωρού ο μπαμπάς. Να το ταΐζει, να το νανουρίζει, να του αλλάζει πάνες. Κι εγώ άλλαζα πάνες. Σήμερα έχουμε αναθεωρήσει. Γνωρίσουμε ότι είναι πιο ευεργετικό για το παιδί να τα κάνει όλα αυτά μόνο η μητέρα, τουλάχιστον για τον πρώτο χρόνο ζωής. Έτσι το παιδί αναπτύσσει μία καλή σχέση ασφάλειας μαζί της, με το σημαντικό αυτό πρόσωπο, πράγμα που καθορίζει και τον τρόπο που θα κάνει σχέσεις αργότερα στη ζωή του. Είναι καλύτερα, επομένως, ο πατέρας σε αυτή τη φάση να προσφέρει υποστήριξη στη μητέρα σε όλα τα επίπεδα και ίσως λιγότερο σημαντικό ν’ αλλάζει πάνες. Φυσικά, καθώς μεγαλώνει το παιδί, χρειάζεται το ενδιαφέρον, την αποδοχή και τη στοργή και από τον πατέρα.
Οι σύγχρονοι μπαμπάδες είναι σίγουρα καλύτεροι από τους μπαμπάδες των παλαιότερων γενεών. Είναι πιο φροντιστικοί, πιο στοργικοί, εκφράζουν πιο άνετα τα συναισθήματα.

Τι είναι πιο σημαντικό; Το “μπράβο” του μπαμπά ή το “μπράβο” της μαμάς;
Και των δύο η ενθάρρυνση και υποστήριξη προς το παιδί είναι σημαντική. Για την κόρη ο έρωτας για τον μπαμπά ξεκινάει στα τρία και δεν τελειώνει ποτέ! Μεγαλώνοντας, όμως, για τον γιο ίσως έχει μεγαλύτερη σημασία η επιβεβαίωση του πατέρα, καθώς καθορίζει την αυτοεκτίμηση του γιου του, το ποιος είναι και τι θέλει να κάνει στη ζωή του. Αν δεν έχει εισπράξει την αποδοχή του πατέρα, είναι πολύ πιθανό να δυσκολευτεί πάνω σ’ αυτό.

Κι αν σου τύχει ένας δύσκολος μπαμπάς; Ένας π.χ. υπερπροστατευτικός ή νάρκισσος πατέρας ή όχι αρκετά υποστηρικτικός ή επικριτικός ή απόμακρος συναισθηματικά;
Τότε είναι δύσκολα τα πράγματα, επειδή επηρεάζεται η αυταξία σου και δυσκολεύεσαι να δεις ποιος είσαι πραγματικά ή ποιος θα ήθελες να είσαι. Υπάρχει, όμως, τρόπος να βγεις από αυτή τη θέση με σωστή βοήθεια. Η ψυχοθεραπεία βοηθάει πολύ πάνω σ’ αυτό.

Ποια είναι η άποψή σας για τους σύγχρονους μπαμπάδες;
Είναι σίγουρα καλύτεροι από τους μπαμπάδες των παλαιότερων γενεών. Είναι πιο φροντιστικοί, πιο στοργικοί, εκφράζουν πιο άνετα τα συναισθήματα. Με λίγα λόγια, είναι πιο θηλυκοί. Και όταν λέω πιο θηλυκοί, δεν εννοώ με την έννοια της ταυτότητας του φύλου. Εννοώ ότι έχουν στοιχεία πιο τρυφερά, που τα βλέπαμε παλιότερα μόνο στις γυναίκες μαμάδες. Όπως και οι γυναίκες σήμερα προβάλλουν σε πολλά επίπεδα πιο αντρικές συμπεριφορές. Είναι πιο δυναμικές για παράδειγμα. Αυτή η υιοθέτηση τυπικών χαρακτηριστικών συμπεριφοράς του αντίθετου φύλου δεν είναι απαραίτητα κάτι κακό.

Η πατρότητα κάνει καλό σε έναν άνδρα;
Ένας άνδρας ολοκληρώνεται, όταν γίνεται πατέρας. Βιολογικά ξέρουμε ότι το επιβάλει το γενετήσιο ένστικτο της αναπαραγωγής. Το να επιδιώξει να ”σπείρει” απογόνους είναι ο μόνος τρόπος για να μεταβιβάσει τα γονίδια του και να διασφαλίσει την αθανασία του. Σε ψυχολογικό επίπεδο, όμως, η πατρότητα είναι αλήθεια ότι ωριμάζει τον άνδρα. Είναι ίσως το μοναδικό πράγμα που τον ωριμάζει. Ο άνδρας σταματά να είναι παιδί από τη στιγμή που θα γίνει μπαμπάς.

Τι άλλο κερδίζει ένας άνδρας, όταν γίνεται μπαμπάς;
Μαθαίνει να αγαπάει ουσιαστικά. Σε καμία άλλη σχέση δεν μπορεί να το μάθει αυτό. Σίγουρα όχι στην ερωτική, όπως νομίζουν κάποιοι. Μόνο μέσα από τη σχέση με το παιδί του, του δίνεται η ευκαιρία να μάθει να αγαπάει πραγματικά.

Και για τους άνδρες που διστάζουν ή δε θέλουν να αποκτήσουν παιδιά; Τι έχετε να πείτε;
Κάποιοι μπορεί να έχουν αφιερωθεί ολοκληρωτικά σε έναν σκοπό ή σε κάτι που τους γεμίζει και γι’ αυτό δε θέλουν ή νιώθουν ότι δε χρειάζονται παιδιά. Είναι γεμάτοι. Υπάρχουν όμως κι εκείνοι που φοβούνται τις ευθύνες, ανησυχούν ότι θα σκλαβωθούν από τις γονικές υποχρεώσεις και παραμένουν αιώνια παιδιά.
Μόνο μέσα από τη σχέση με το παιδί του, δίνεται η ευκαιρία σε έναν άντρα να μάθει να αγαπάει πραγματικά.

Καθυστερούν γενικά οι άνδρες να γίνουν μπαμπάδες … έτσι δεν είναι;

Ναι, αλλά ούτε αυτό είναι απαραίτητα κακό. Για έναν άνδρα είναι σημαντική πρώτα η επαγγελματική αποκατάσταση και μετά η σχέση. Ενώ για τις γυναίκες ισχύει ακριβώς το αντίθετο. Είναι πρώτα η σχέση που έχει σημασία και μετά η επαγγελματική αποκατάσταση. Η αλήθεια πάντως είναι ότι η καλύτερη ηλικία, για να γίνει μπαμπάς ένας άνδρας, είναι γύρω στα 40. Γιατί τότε είναι που του ταιριάζει περισσότερο η συντροφικότητα. Οπότε, εφόσον μπορεί να είναι καλύτερος σύντροφος ένας άνδρας, αυξάνονται και οι πιθανότητες να είναι και καλύτερος πατέρας. Δυστυχώς αυτές οι ηλικίες μπορεί να συμπέσουν με την κρίση της μέσης ηλικίας. Η ηλικιακή κρίση μπορεί να επηρεάσει τόσο πολύ έναν άνδρα, ώστε να κάνει σημαντικές ανατροπές. Να χωρίσει, να αναζητήσει άλλη σύντροφο, να κάνει άλλα παιδιά, να γυρίσει σελίδα στη ζωή του. Οπότε το να πεις ότι είναι προτιμότερο ένας άνδρας να γίνει πατέρας σ’ αυτή την ηλικία δεν είναι μια συνταγή που εξασφαλίζει επιτυχία.

Υπάρχει τέλειος μπαμπάς;
Δεν υπάρχει. Όπως δεν υπάρχει και τέλεια μαμά. Κι όταν δεχόμαστε και ως παιδιά και ως γονείς ότι δεν υπάρχει κάτι τέτοιο, τότε όλα είναι πιο εύκολα. Στόχος ενός άνδρα, όταν γίνει πατέρας, και μιας γυναίκας, όταν γίνεται μητέρα, πρέπει να είναι να εξελιχθούν σε αρκετά καλούς γονείς. Το πρόβλημα όμως είναι ότι πολλοί είναι εκείνοι που πιστεύουν πως είναι τέλειοι ως γονείς και προσπαθούν να πείσουν και τους άλλους και ιδιαίτερα τα παιδιά τους γι’ αυτό.
Η συνειδητοποίηση ότι δεν είναι ή δεν μπορεί να είναι τέλειος ένας γονιός είναι ένα πρώτο βήμα, για να εξελιχθεί σε έναν αρκετά καλό μπαμπά ή αρκετά καλή μαμά. Μια αρκετά καλή μαμά κι ένας αρκετά καλός μπαμπάς είναι σημαντική υπόθεση. Το αρκετά καλό είναι κάτι πάρα πολύ καλό στην περίπτωση αυτή.

Πηγή: Dinfo

Δημοσιεύθηκε στην ψυχολογία,Σκέψεις

Ο Δεκάλογος της…σοφίας

Να στέκεσαι:

  1. Στους άλλους χαμογελαστός και καλόκαρδος.
  2. Στον εαυτό σου αυστηρός και προσεκτικός.
  3. Στην ανάγκη γενναίος και ψύχραιμος.
  4. Στην βιοπάλη πρόσχαρος και αισιόδοξος.
  5. Στις αντιξοότητες απτόητος και πιστός στον Θεό.
  6. Στις αρχές σου και στις πεποιθήσεις σου εδραίος.
  7. Στις μικρότητες αγέρωχος και αδιάφορος.
  8. Στους ευτελείς στάσου γενναιόψυχος με αγάπη.
  9. Όταν σε χειροκροτούν και σε κολακεύουν απαθής.
  10. Όταν σφυρίζουν γύρω σου οι μανιασμένοι άνεμοι του κακού στάσου ασάλευτος πιασμένος από τον Σταυρό του Χριστού μας. Αρχιμ.Αθαν.Μισσιος askitikon.eu
Δημοσιεύθηκε στην ψυχολογία

Πώς να προφυλάξω το παιδί μου από αγνώστους;

Δυστυχώς στις μέρες μας, όλο και πιο συχνά ακούμε για εξαφανίσεις παιδιών, όλο και περισσότεροι άγνωστοι προσπαθούν να προσεγγίσουν παιδιά, διαφόρων ηλικιών, για να τα κλέψουν, να τα κακοποιήσουν ή να τα εκμεταλλευτούν. Προσπαθούν να τα ξεγελάσουν, να τα δελεάσουν με τόσο περίτεχνο τρόπο που τα πείθουν σχετικά εύκολα. Συνήθως είναι πρόσωπα, φιλικά, χαρούμενα και χαμογελαστά. Μπορούν ακόμα και εμάς τους γονείς να παραπλανήσουν.

Θα πρέπει να το δούμε πολύ σοβαρά, αυτό το θέμα, γιατί ο κίνδυνος παραμονεύει από παντού. Τα παιδιά μας- αν θέλουμε να είναι ασφαλή- θα πρέπει να γνωρίζουν από πολύ μικρά ποια άτομα είναι γνωστά και ποια άγνωστα, αλλά να γίνει με τέτοιο τρόπο που να το καταλάβουν χωρίς να τρομοκρατηθούν ή φοβηθούν.

Βασικά πράγματα που πρέπει να γνωρίζει το παιδί μας

Θα πρέπει να δώσουμε να καταλάβει το παιδί μας, πώς να ξεχωρίζει τα γνωστά πρόσωπα από τα άγνωστα, από πολύ μικρό από την προσχολική ηλικία, δίνοντας του, παραδείγματα. Λέμε για παράδειγμα η θεία σου είναι γνωστό μας πρόσωπο, έρχεται στο σπίτι μας παίζει μαζί σου, τρώμε συχνά στο σπίτι της, αλλά η φίλη της, η φουρνάρισσα είναι για εμάς άγνωστη. Δεν χρειάζεται ένα άγνωστο πρόσωπο να το αποκαλούμε και κακό, γιατί με αυτόν τον τρόπο μπορεί να το τρομάξουμε. Θα πρέπει το παιδί να καταλάβει, πως πρέπει να εμπιστεύεται μόνο τους γονείς του για αυτά που του λένε και αν πρέπει να υπακούσουν σε κάποιον άλλον, θα το ενημερώσουν πρώτα. Θα πρέπει να μάθουν από εμάς τους γονείς, ποια άτομα να εμπιστεύονται απόλυτα. Ακόμη καλό θα είναι να γνωρίζει την περιοχή που είναι το σπίτι, τη διεύθυνση και το τηλέφωνο των γονιών. Εδώ θα του επισημάνουμε πως αυτές τις πληροφορίες, τις δίνουμε μόνο σε περίπτωση που χαθούμε και μόνο σε αστυνομικό ή σε έναν γονιό που θα δουν εκεί κοντά με το παιδί του.

Πώς να εκπαιδεύσω το παιδί μου να προστατεύεται 

  • Το ενημερώνω πως υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι, που προσπαθούν να ξεγελάσουν παιδάκια και θα πρέπει να μην απομακρύνεται μόνο του, να είναι πάντα με παρέα.
  • Του εξηγώ πως δεν πρέπει να παίρνει δώρα και γλυκά από άτομα που δεν γνωρίζει-μεγάλα και μικρά- και αν του τα προσφέρουν, να τρέξει να ενημερώσει γρήγορα κάποιο γνωστό του πρόσωπο που είναι εκεί κοντά του.
  • Το συμβουλεύω, πως δεν δίνουμε ποτέ προσωπικές πληροφορίες –διεύθυνση, τηλέφωνα- σε αγνώστους.
  • Το ενημερώνω πως δεν πρέπει να πιστεύει ποτέ σε κάτι που θα του πει ένας άγνωστος για τους γονείς του, πως έπαθαν κάτι για παράδειγμα. Όταν πρόκειται για κάτι τόσο σοβαρό, θα το ενημερώσει κάποιο γνωστό του πρόσωπο, π.χ. η δασκάλα του.
  • Το συμβουλεύω, πως απαγορεύεται να το αγγίξει ένας άγνωστος, ακόμα και να του  ζητήσει, εκείνος τη βοήθεια του για κάτι, δεν πρέπει να τον πλησιάσει και να τον ακουμπήσει..
  • Δημιουργώ έναν μυστικό κωδικό ή μια μαγική λέξη, που θα τη γνωρίζουμε  μόνο  εμείς οι γονείς, το  παιδί και άτομα απόλυτης εμπιστοσύνης. Όταν θα ακούει  αυτή τη λέξη, θα είναι σίγουρο  πως δεν θα το ξεγελάσουν. Διαβάστε την σχετική  ιστοριούλα της πονηρής καραμελίτσας.
  • Φροντίζω να το ρωτώ καθημερινά, αν είδε κάποιο άγνωστο πρόσωπο , γιατί το παιδί μπορεί να ξεχάσει να μας το πει.
  • Να του μάθω βασικά τηλέφωνα άμεσης ανάγκης (το 100, το 166, το 199).
  • Να του πω, να φωνάξει πολύ δυνατά αν πάει κάποιος άγνωστος να το κυνηγήσει.
  • Του μιλώ για τον κανόνα των εσωρούχων.

Μπορεί να πιστεύουμε πως μπορεί να μη συμβεί ποτέ σε εμάς κάτι τέτοιο ή να είμαστε υπερβολικοί και να ζούμε συνέχεια με αυτόν τον φόβο. Αυτά είναι οι ακραίες περιπτώσεις και δεν πρέπει να είμαστε απόλυτοι, θα πρέπει να έχουμε ένα μέτρο  στο χειρισμό και στην αντιμετώπιση τέτοιων καταστάσεων, γιατί είμαστε  γονείς και οφείλουμε να προστατεύουμε σωστά τα παιδιά μας, με κάθε τρόπο.

  Με αγάπη προς τους γονείς και τα παιδιά

Posted By: Ευαγγελία Τσιακίρη
newsfilter.gr

Τέλος, μπορείτε να διαβάσετε και τα παρακάτω σχετικά άρθρα με το θέμα!

Δημοσιεύθηκε στην ψυχολογία,Ανάπτυξη παιδιών

Ο χαρακτήρας των νέων σύμφωνα με τον Αριστοτέλη

Περί των ηθών των νέων

Και τώρα θα μιλήσουμε για τα ήθη. Ας εξετάσουμε σε ποιες ψυχικές καταστάσεις βρίσκονται οι άνθρωποι, ανάλογα με τα πάθη τους, τις ιδιότητες, την ηλικία και την καλή ή κακή τύχη. Ονομάζω πάθη την οργή, την επιθυμία και τα παρόμοια, για τα οποία μιλήσαμε προηγουμένως και ιδιότητες τις αρετές και τις κακίες.

Ασχοληθήκαμε και πρωτύτερα μ’ αυτές και εκθέσαμε τι τάσεις έχουν και τι πράξεις εκτελούν, ανάλογα με τις ιδιότητές τους. Ηλικίες πάλι είναι η νεανική, η ανδρική και η γεροντική. Τέλος ονομάζω τύχη την καταγωγή, τον πλούτο, τις διάφορες ικανότητες, καθώς και τα αντίθετά τους και γενικά την ευτυχία και τη δυστυχία.

Σχετικά με τα ήθη, οι νέοι αισθάνονται σφοδρές επιθυμίες και μπορούν να εκπληρώσουν εκείνο που επιθυμούν.
 Από τις επιθυμίες πάλι, που σχετίζονται με το σώμα αισθάνονται κυρίως τις ερωτικές και δεν μπορούν να κυριαρχήσουν επάνω τους. Είναι ευμετάβλητοι και γρήγορα χορταίνουν με κείνα που επιθύμησαν και γι’ αυτό ενώ δοκιμάζουν σφοδρές επιθυμίες, πολύ γρήγορα αδιαφορούν. Επειδή η θέλησή τους, ενώ είναι έντονη δεν είναι ταυτόχρονα και μεγάλη ― όπως συμβαίνει στον άρρωστο με την πείνα και με τη δίψα.

Έχουν ροπή προς την οργή, παραφέρονται εύκολα και ακολουθούν εκείνο που αποφάσισαν πάνω στο θυμό τους, χωρίς να μπορούν να συγκρατηθούν. Και τούτο, επειδή από εγωισμό δε δέχονται την περιφρόνηση και αγανακτούν, όταν νομίζουν πως αδικούνται.

Αγαπούν τις τιμές κι ακόμα πιο πολύ τη νίκη, επειδή τα νιάτα θέλουν να υπερέχουν και η νίκη είναι ένα είδος υπεροχής. Αγαπούν αυτά τα δύο πιο πολύ παρά το χρήμα ή ―καλύτερα― δεν τους ενδιαφέρει το χρήμα ολότελα, επειδή ακόμα δεν έχουν δοκιμάσει τι θα πει φτώχεια κι αυτό εκφράζει το γνωστό απόφθεγμα του Πιττακού για τον Αμφιάραο.

«Μα εσύ δεν είχες ακόμα δοκιμάσει τον έρωτα προς το χρήμα, πώς λοιπόν τα χέρια σου ήταν έτοιμα να αρπάξουν;»

Οι νέοι δεν έχουν κακές διαθέσεις. 
Είναι μάλλον καλοί, επειδή δεν είδαν ακόμη πολλά παραδείγματα διεφθαρμένων ανθρώπων.

Είναι ευκολόπιστοι, επειδή ακόμα δεν τους έχουν εξαπατήσει συχνά.

Είναι γεμάτοι ελπίδες κι αυτό συμβαίνει επειδή η φύση τούς έχει προικίσει με κάποιο είδος θέρμης, σαν εκείνη που νιώθουν αυτοί που έχουνε πιει πολύ κρασί. Αλλά η ιδιότητά τους αυτή οφείλεται και στο ότι δεν έχουν ακόμα δοκιμάσει πολλές αποτυχίες. Ζούνε κυρίως με την ελπίδα, επειδή η ελπίδα αφορά το μέλλον, ενώ η ανάμνηση το παρελθόν.

Και για τους νέους το μέλλον είναι μεγάλο, ενώ το παρελθόν μικρό. Αλήθεια, στην αρχή της ύπαρξης δεν μπορεί να υπάρξει καμιά ανάμνηση, ενώ όλες οι ελπίδες επιτρέπονται. Και γι’ αυτό το λόγο εύκολα εξαπατώνται, επειδή και εύκολα σχηματίζουν ελπίδες.

Και επειδή ρέπουν προς την οργή και προς την ελπίδα, είναι γενναίοι επειδή η μια ιδιότητά τους συντελεί στο να μη φοβούνται, ενώ η άλλη τους δίνει θάρρος. Αλήθεια, κανένας δε φοβάται όταν είναι θυμωμένος, ενώ η ελπίδα της επιτυχίας μάς κάνει θαρραλέους.

Είναι ντροπαλοί, επειδή ξέρουν μόνο εκείνα που έχουν διδαχθεί σύμφωνα με τους νόμους και δεν υποθέτουν πως υπάρχουν κι άλλα ευχάριστα πράγματα.

Είναι μεγαλόψυχοι, επειδή δεν τους ταπείνωσε ακόμα ο αγώνας της ζωής, ούτε δοκίμασαν ανάγκες. Εξάλλου όποιος πιστεύει πως είναι άξιος μεγάλων πραγμάτων είναι και μεγαλόψυχος. Αυτό όμως το πιστεύουν όσοι έχουν πολλές ελπίδες.

Προτιμούν να κάνουν ό,τι τους φαίνεται ωραίο παρά ό,τι τους συμφέρει, επειδή οι πράξεις τους υπαγορεύονται πιο πολύ από την καρδιά παρά από τον ψυχρό υπολογισμό, κι ενώ αυτός, λογαριάζει το συμφέρον, η αρετή λογαριάζει το ωραίο.

Οι νέοι αγαπούν τους φίλους τους και τους συντρόφους τους πιο πολύ, παρά όσοι βρίσκονται σε μεγαλύτερη ηλικία και τούτο, επειδή νιώθουν μεγάλη ευχαρίστηση να ζουν μαζί με τους άλλους κι ακόμα δεν έχουν αρχίσει να σχηματίζουν κρίσεις με βάση το συμφέρον τους για κανένα πράγμα, λοιπόν ούτε και για τους φίλους τους. Όλα τα σφάλματά τους προέρχονται από την υπερβολή, επειδή οι νέοι δεν τηρούν το λόγο του Χίλωνα (μηδέν άγαν).

Αλήθεια, υπερβάλλουν σε όλα. Αγαπούν υπερβολικά, μισούν υπερβολικά και το ίδιο συμβαίνει και για όλες τις άλλες πράξεις τους.

Πιστεύουν πως ξέρουν τα πάντα κι ανακατεύονται στα πάντα και γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο είναι υπερβολικοί. Αν συμβεί να διαπράξουν κάποιο αδίκημα, αυτό οφείλεται στην αυθάδεια και όχι σε κακία. Αισθάνονται εύκολα οίκτο, επειδή θεωρούν όλους τους ανθρώπους απλούς και ενάρετους. Αλήθεια κρίνουν τους άλλους με τη δική τους αθωότητα και γι’ αυτό πιστεύουν ότι, κάτι που παθαίνει κάποιος άλλος, δεν αξίζει να το πάθει.

Αγαπούν τα γέλια και γι’ αυτό τους αρέσουν τα πειράγματα, όπου με ευγένεια στρέφονται κατά των άλλων.

Μτφρ. Η.Φ. Ηλιού. 1984. Η Ρητορική του Αριστοτέλη. Αθήνα: Κέδρος. – Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας